By I. Inojales | 01:55 PM January 27, 2026
TAGBILARAN CITY, Bohol — Gipahibalo sa Department of the Interior and Local Government (DILG) Bohol nga wala kini’y kalambigitan sa mga award nga nagkatag sa social media, ug giingon nga ang opisyal ug aprubadong assessment ug pag-ila ra ang sakop sa mandato sa ahensya.
Sa usa ka public advisory, miingon ang DILG Bohol nga padayon kini nga nagahimo og performance assessment sa local governance ug nagahatag og mga award ug insentibo sa mga Local Government Units (LGUs) nga nakapakita og maayong performance base sa klaro ug tukod nang audit ug evaluation system.
Lakip sa mga award ug assessment nga gidumala sa DILG mao ang Seal of Good Local Governance (SGLG), Seal of Good Financial Housekeeping, Local Legislative Award (LLA), Subaybayani Award, Seal of Child-Friendly Local Governance, Seal of Good Local Governance for Barangays, ug lain-laing functionality assessment sa peace and order, anti-drug abuse, child protection, anti-trafficking, ug Lupong Tagapamayapa.
Gipasiugda sa ahensya nga hugot ug klaro ang ilang pagdumili sa bisan unsang kalambigitan sa mga award-giving activity nga wala sakop sa ilang opisyal nga mga programa.
Bisan pa niini, giila sa DILG nga dili bawal sa ubang ahensya sa gobyerno ug pribadong organisasyon ang paghatag og pag-ila sa LGUs ug lokal nga opisyal.
Apan gihangyo niini ang publiko ug mga napiling lider nga magpakita og kahinuklogan ug pag-amping sa paghatag og kredibilidad sa mga award-giving body, ug susihon pag-ayo ang kredibilidad, criteria, pamaagi sa evaluation, ug mandato sa mga naghatag og award.
Gipahibalo usab sa DILG nga ang isyu sa pag-regulate o “gatekeeping” sa award-giving sa local governance gi-refer na sa mas taas nga lebel sa departamento alang sa policy consideration ug giya. Samtang wala pa kini nga mekanismo, gihangyo ang tanan nga magpakita og due diligence ug kritikal nga panghunahuna sa pag-verify sa lehitimidad sa mga award.
Ang pahimangno sa DILG miabut human publikong misalikway si Alburquerque Mayor Don Ritchie Buates sa award nga nagngalan kaniya isip Top Mayor sa Bohol’s 1st District.
Sa usa ka Facebook post, miingon ang mayor nga iyang ibalik ang maong award ngadto sa mga nagpasugod niini, ug giemphasize nga dili siya modawat og pag-ila nga walay opisyal nga oversight sa mga ahensya sa gobyerno, lakip ang DILG.
Mipahimangno usab siya batok sa pagpanglimbong sa publiko ug nagpahayag og kabalaka sa kakulang sa transparency sa maong pag-ila.
Matod ni Buates, ang tinuod ug lehitimong mga award kinahanglan adunay klaro ug masaligan nga indicators ug evaluation criteria nga gihimo uban sa koordinasyon sa gobyerno, dili lang gikan sa pribadong mga grupo nga walay hustong awtoridad ug pagdumala.
Bisan pa sa pagdayeg nga gihimo sa Civic Accountability Council, nga mitugot kaniya og rating nga 9.8 sa 10 ug mitumbok sa iyang mga programa sa imprastruktura ug turismo sa Alburquerque, nagpabilin si Buates sa iyang baruganan nga ang tinuod nga pag-ila kinahanglan mag-agad sa transparent ug government-supervised nga evaluation system.
