By PIA-Bohol | 01:16 PM February 27, 2025
Gilauman nga sa pagtak-op sa tinuig nga advisory council meeting sa International Model Forest Network (IMFN) nga gipahiluna mismo sa Carood Watershed Model Forest (CWMF) Management Council, nga may mabawon silang mga maayong bansay gikan sa mga pamaagi sa pagdumala sa mga kalasangan ug tubig saluran sa Carood.
Kini usab maoy tono sa mensahe ni Gob Erico Aristotle Aumentado diha nga iyang gi-address ngadto sa mga bisita nga langyaw nga nagrepresentar usab sa nga nagkadaiyang model forests nga kalakip sa IMFN, samtang sila nagkatapok didto sa Parklane Resort sa Anda, Bohol, Febrero 25.
Matud sa gobernador nga kini “usa ka higayon sa pagpaambit sa mga kasinatian sa mga pamaagi sa pagpatunhay ug pagpanalipod sa kalasangan nga maoy tinubdan sa kinabuhi.”
“Kining tinuig nga advisory council nga tigum naghatag sa usa ka lawak sa mga nagdumala sa nahiusa nga mga modelo nga kalasangan dinhi sa Asya, sa pagtuki sa mga malungtaron nga paagi sa pagdumala sa nasampit nga mga lugar ug naghatag higayon sa pagtutok sa mga maayong bansay sa pagpanalipod sa kalikopan aron ikapaambit sa uban, sama nga kini makahatag higayon sa Carood Watershed Model Forest Management Council sa pagpaambit sa kasinatian aron mapatunhay ang nindot nga mga kabukiran ug kalasangan,” matud ni Aumentado.
Kauban sa mga mingtambong sa tigum ang mga tinugyanan sa IMFN sa Japan, Thailand, Indonesia, Vietnam, Cambodia, Korea.
Sa mga opisyales sa Pilipinas, didto si Department of Environment and Natural Resources Regional Exec Dir Paquito Melicor Jr., Kongresista Alexie Tutor, Mayor Thamar Olaivarug si Gob Aumentado.
Ang Carood Watershed nga may 20,479 ektaryas nga mingsangkad sa unom ka mga kalungsuran sa kasubangan nga bahin sa Bohol ngalangkob sa halos tibuok Alicia, katunga sa Candijay, upak ka bahin sa Ubay ug mga gagmay nga bahin sa Mabini, Pilar ug Guindulman.
Kahinumduman nga niadtong 2018, human nahulma ang local management council niini niadtong 2003, gipatuman ang Forest Landscape Restoration Mechanism (FLRM) sa Carood, kauban ang United Nations’ Food and Agriculture Organization, aron himoon kining pilot model forest project
Kining restoration gilantaw usab nga maoy solusyon sa nagka-umaw nga yuta ug pagpangalaka niini, maghimog solbad sa perming sunod pinaagi sa paghimo og mga fire break lines ug paghimo og mga sawranan sa dagayday sa tubig lakip na ang paghimog mga karsada aron mapamaayo pa ang akses dinhi.
Nunot niini, diha nga gipaapil na ang Carood sa IMFN niadtong 2010, gisugdan usab sa management council niini ang pagpatuman sa mga bansay sa malungtaron nga pagdumala, pagpalig-on sa panalipod batok sa nagkausab nga panahon ug paglahutay niini, pagpahimutang sa mga saluran sa tubig ug pagpalig-on sa mga kapilian sa panginabuhian didto sa Carood.
Dugang pa, ang CWMF gihimong pilot area sa pamaagi nga FLRM subay sa Philippine National Action Plan on Forest and Landscape Restoration, kauban sa FAO ug pagpahiluna sa fire lines tadlas sa matag 20 hectares aron dili na makakatay pa ang sunog dinhi.
Gisugyot ngadto sa mga katawhan nga nanimuyo sulod sa watershed nga mananum og cash crops sama sa bolanghoy ug sisal, nga maayong himoonon og pisi, aron sila na usab manmintinar sa firelines.
Sa kusog nga bul-og sa tubig nga kadagaran maoy mopabaha sa Alicia ug Candijay, nahimo ang mga katawhan didto og duh aka mga saluran sa tubig aron menosan ang agas paingon sa kapatagan, kini na usab maoy nahimong pundohanan sa tubig nga makapundo og 450 ka metro-kubiko nga tubig nga masayang na unta kay mohunob ug mobanlas sa patag. (RAHC/PIA-7/Bohol)
