By PIA-Bohol | 09:50 AM November 13, 2024
Gikan sa kasagarang tinuohan nga poor man’s timber, ang botong, kawayan o lunas, mao na karon usa sa mga gipili nga materyal sa konstraksyon, dili lamang para sa damba, apan bisan sa finishing sa construction.
Kini maoy gipadayan ni Architect Erven Digal, kang kinsa nga konstraksyon nga ginama sa kawayan didto sa isla sa Pamilacan, nakadaug sa usa ka pasidungog alang sa Pamilacan Folk Village.
Ang Pamilacan Folk Village maoy Silver winner sa International Architecture and Design Awards 2023 alang sa kategorya nga Restaurants Bars Architecture Built / Professional Category.
Ang konstraksyon nga migamit sa botong ug kawayan, giabut man galling og kakuwang sa supply sa materyales, hinungdan nga ming-abut na ang kontraktor og pamalit og botong ug kawayan sa Mindanao.
Kini nagpakita lamang kon unsa ka kuwang ang supply sa kawayan sa Bohol, sagbat ni Adelo Caberte, presidente sa Amazing Bohol Bamboo Association (ABBA), kinsa maoy guests sa Kapihans a PIA nga nagpasaysay sa maayong kaugmaon kon mosagop ang mga Bol-anon sa pagpananum og kawayan o botong.
Matud pa ni Archt Digal, kinsa sakop usab sa ABBA, ang kalig-on sa kawayan ug botong gikabaniog na sa mga arkitekto ug engineers, kinsa wala kayo magdahum nga ang pobreng kahoy, mamahimo diay nga usa sa mga labing pangitaon nga supply sa construction.
Ang fiber nga anaa sa kawayan o botong, maoy kina-ingnan nga dili kini dali nga mabali, kay mobawog lamang kini, dili sama sa kahoy nga inig ka tinggo, hagsak na dayon, maoy hinungdan nga kasaligan kini sa damba.
Apan karon, sa daghan nga matang sa kawayan og botong, may natanum na dinhi nga giant bamboo, o kadtong kawayan nga ang kinatibuk-an nga diametro, moabut na og 8 pulgadas.
Ang kawayan usab karon maoy gipadaghan tungod sa naglobo nga panginahanglan sa engineered bamboo, diin ang lipak nga botong o kawayan, pit-on aron mamahimong usa sa mga labing lig-on nga table para sa konstraksyon, saysay ni Archt Digal.
Sayun rang itanum, ug segun sa kadak-on nga buot maangkon, kon magkaguwang na ang kawayan, human sa tulo ngadto sa lima ka tuig, maayo na kini nga gamiton, matud ni Caberte.
Matud ni Caberte, sa dugay nga panahon, nakalimtan sa mga Bol-anon ang kawayan ug botong nga maayo kayo alang sa konstraksyon, ug labaw sa tanan, maayo sa kalikopan.
Ang botong may taas pa nga kapasidad nga mohigop sa carbon nga gipagawas sa tawo ug sa pagkadugta sa mga butang sa kalibutan, ug ang kinaiya sa botong nga mobugkos sa yuta aron dili kini makankan ug modahile, dili na malalis.
Daghan usab ang moangay mokaon sa ubod sa kawayan, samtang ang iyang mga hingkod nga buko, mao nay gipanghimo nga mga baso, ug sudlanan nga pabor sa kalikopan.
Sa kamaayo sa kaugmaon nga ikatanyag sa kawayan o botong, nahunahunaan nga maghugpong ang mga nagtanum, mamalitay, tigpangpanday, tigpag-amakan, tighimo og basket ug nigo, tighimo og gamit sa balay ug mga panday, apil na ang mga nanamum aron mopasanay, ug nananum alang sa pag-adorno sa nataran, aron hiusahon ang us aka hiniusang mapa sa industriya sa botong ug kawayan sa Bohol, pasabut ni Caberte.
Gilauman usab sa ABBA nga pinaagi sa paghiusa sa mga naglihok sa industriya, makatabang ang mga sakop sa usag usa sa pagpaugmad sa industriya ug pagpahiuli sa mga lugar sa Bohol nga wala nay gipangtanum. (PIABohol)
