By PR/PIMO | 05:10 PM October 23, 2023
Ang mga kalungsuran sa kabaybayonan sa lalawigan sa Bohol gihatagan og oryentasyon aron mahatagan og mas lawom nga kaamgohan ug pagdayeg sa gitawag og mesophotic coral ecosystem gihatag sa University of the Philippines Marine Science Institute (UP-MSI).
Sa pakigtambayayong sa Bohol Provincial Environment Management Office (BPEMO) ug Holy Name University (HNU), ang seminar gipahigayon sa New Capitol Building niadtong Oktubre 20.
Gitambungan kini sa 34 ka mga tawo nga naglakip sa municipal coastal resources management officers, fishery technicians, agriculturists gikan sa 26 ka coastal LGUs sa tibuok probinsya, ahensya sa nasudnong kagamhanan ug Panglao Mayor Edgardo Arcay.
Mihatag og pagpasabut si Jeremiah Requilme sa UP-MSI kabahin sa mesophotic coral ecosystems (MCE) ug ang ilang kamahinungdanon sa kadagatan sa lalawigan.
Gituki ni Hyacinth Suarez nga taga HNU sa pagduki-duki pagtuon sa black corals nga abunda sa lawom nga dapit sa dagat ug mailhan kini pinaagi sa ilang jet-black chitin skeletons.
Gikan sa Latin nga pulong nga ‘meso’ o tunga-tunga, ug photic, nga nagpasabot og kahayag, ang mesophotic corals mao ang mga organismo nga makit-an 30 ngadto sa 150 metros giladmon sa dagat diin ang kahayag halos dili maapod-apod.
Kadaghanan sa mesophotic corals makit-an sa tropikal o subtropikal nga mga rehiyon, pinuy-anan sa daghang lainlaing mga espisye.
Matud pa sa UP MSI, tumong sa ilang pagduki-duki ang makakuha og dugang nga kaalam mahitungod sa mesophotic coral reefs tungod kay wala pa kini hingpit nga matuki ilabina sa mga kabaybayonan sa lalawigan pinaagi sa pagpahigayon sa usa ka siyentipikong pagtuon sa MCEs.
Ang tulo ka tuig nga pagtuon nga gipundohan sa Department of Science and Technology (DOST) nagtumong sa pagtuon sa biodiversity sa MCEs, pag-obserbar sa ilang adaptive capacity isip potensyal nga tinubdan sa pagpuno sa mga nangagusbat nga mabaw nga kagasangan labi na kung maguba kini tungod sa bagyo o sa iligal nga panagat.
Gitan-aw usab niini ang papel sa mga sulog sa tubig sa pagsabwag sa mga coral larvae ngadto sa ubang mga parte sa kadagatan, ug susihon ang koneksyon tali sa mesophotic ug shallow-water reef kung magkapareho kini.
Sama sa mga kagasangan nga makit-an sa mabaw nga parte sa dagat, ang mesophotic coral reefs dali usab nga maguba tungod sa pag-init sa dagat, polusyon, land-based runoffs, ug iligal ug unregulated nga pagpangisda nga gilantaw sa UP MSI alang sa konserbasyon ug pagpanalipod niini pinaagi sa pagpahigayon og pagtuon sa ilang palibot.
Ang mga mitambong misaksi sa pasundayag sa barangay Bingag, Dauis diin ilang gisulayan ang mga kagamitan nga sagad gigamit sa pagpangita sa mga MCE.
Ang UP-MSI nagtapos sa ilang unang tuig sa pagtuon tungod kay nagpahigayon kini og mga bulan nga kantidad sa fieldwork sa Anda uban sa tabang sa BPEMO ug HNU.
Human sa pagtuon, ang team naglaum nga makahimo og giya sa MCE alang sa mga coastal LGU nga adunay mahinungdanong kasayuran sa mesophotic reefs aron pagsangkap sa mga lumulupyo kabahin sa reef resiliency ug mas maayong pagdumala ug aron mauli-an ang kagasangan.
