By Rey Anthony Chiu/PIA-Bohol | 07:32 PM August 19, 2021

Virgin Coconut Oil.

Dawat limpyo na lang ang mga mag-uuma sa lubi sa Loboc nga gipul-an na og paabut kanus-a mosaka ang presyo sa kopras.

Kini human mitanyag ang usa ka kooperatiba didto nga maoy mosaka, mohipos ug mokarga sa mga sinaka ngadto sa ilang planta, sa presyo nga dili gyud maalkansi ang mga nananum sa lubi.

“Sagad moabut sa tulo ngadto sa upat ka buok lubi nga koprason aron motimbang og usa ka kilo, nga mohalin lamang og ubos pa gani sa 20,” matud ni Alfred Saludo, manager sa Buon Pastore Cooperative sa Calunasan Norte, Loboc, Bohol.

Ang Buon Pastore Cooperative nagtukod og planta alang sa pagpuga sa virgin coconut oil (VCO) gikan sa lubi nga ilang gipalit sa mga mag-lulubi sa lungsod.

“Nalooy si Mayor Leon Calipusan ug Argeo Melisimo, ang mga haligi sa katukoran sa Buon Pastore, tiaw mob a, dili na gyud makasapi ang maglulubi kay sa ilang pagkopras, mosuhol pa sa mosaka, sa magkopras ug kay alkanse sila kon barato ang palit, gipasagdan na lang mapuwak ang sino,” dayag ni Saludo, kinsa nagdumala sa planta sa kooperatiba didto sa Calunasan.

Ang solusyon, amo nga gipalit ang mga lubi sa tag P7 ang buok, koridas kay kami na ang mopasaka, mohipos ug mokarga niini nga dawat limpyo na lang ang mga mag-uuma.

Dili mosugot si mayor nga maalkanse ang mga mag-uuma sa lubi, mao nga taas ang presyo sa atong palit sa lubi, saysay ni Saludo.

Ang lubi, buntan, hugasan og maayo sa disinfectant sa dili pa isulod sa planta aron ipa-api sa proseso sa pagkuha sa VCO, o lana sa lubi.

Segun pa sa usa ka pagtuon sa Department of Science and Technology, ang mga compounds nga makuha sa lana sa lubi, epektibo sa pagpatay sa 60 ngadto sa 90 porsyento sa kagaw ilabi na sa Covid-19, kon kini dili pa kayo makadaghan sa lawas.

Hinuon, sama sa gihapon sa bakuna, ang pag-tomar sa VCO dili gihapon makapugong sa pagtakod sa kagaw, dugang sa pagtuon sa DOST.

Alfred Saludo, manager sa Buon Pastore Cooperative sa Calunasan Norte, Loboc, Bohol.

Niini nga kasayuran, naglaum ang Buon Pastore kauban sa Philippine Coconut Authority sa Bohol nga ang gisalikway na nga lubi nga sino, mahimuslan sa gihapon batok sa pandemya.

Sahi sa ubang lana nga ginama pinaagi sa paginit sa tono nga makuha isip pinuga gikan sa kinagod nga lubi, ang VCO sa planta sa Buon Pastore nilugdan lamang sa pagkupos sa kinagod nga ginamit ang makina.

Segurado nga limpyo ug walay kamot nga mihikap sulod sa pagproseso sa lana, ug kay wala ipaagi sa pag-init, buhi ug magamit pa ang nga nutrina ug sangkap nga mopalig-on sa panalipod sa lawas sa tawo nga motomar niini, dugang ni Saludo.

Us aka kutsara matag buntag, igo na kini nga maghatag og dugang panalipod sa lawas ilabi na sa auto immune system, matud ni Saludo.

Sa mga magsuliran sa gahi nga pagpagawas sa hugaw sa lawas, maayo usab ang VCO, lakip na niadtong mga buot sa mas healthy nga matang sa cholesterol, dugang pa niya.

Ang planta sa Buon Pastore, makaproseso sa 500 ka lubi matag adlaw aron maghimo sa ilang gitawag og fermented VCO, nga resulta sa ilang proseso.

Ang fermented VCO nga gikan sa Boun pastore ngadala na sa pasalig sa DOST BFAR nga luwas nga tomaron, dugang ni Saludo.

Gani, niinig bag-o pa lamang, gibutyag sa Boun Pastore nga gitudloan na usab sila sa pagdaginot sa mga usik sa proseso.

Ang bunot, ipaagi sa usa na usab ka makina aron makuha ang lanot-lanot niini, kay kini maoy gamiton sa pagbugkos sa usa ka matang sa pisi nga gigamit sa pagpugong sa pagdahile sa yuta, dugang niya.

Ang makuha nga lanot-lanot o coconut coir, gigamit usab isip katayan sa mga tanum nga gisuod sa kaang, nga nauso usab sa mga plantita sa panahon nga migara ang pandemya.

Sa pagkuha sa laot-lanot, mangatagak usab ang usik sa bonot nga maoy himoon nga coconut peat o ikabulibod sa punuan sa tanom aron magpabilin kining basa ug dili na manginahanglan pa sa kanunay nga pagbisbis og pagbubo.

Mosurop ang tubig sa coco peat, mao nga magpabili nga mag-umog ang yuta, nga makaayo sa mga tanum ilabi na kadtong bantag sa naglagiting nga kainit sa adlaw, pasabut ni Saludo.

Sa panahon sa pandemya, ang Buon Pastore nagpasugod usab og trabaho sa mga taga Loboc nga nawad-an sa panginabuhi-an, butang nga karon gikalipay usab sa mga nakatrabaho na.

Sa nagkadaku nga panginahanglan sa VCO, gibutyag usab ni Saludo nga naa na sa ilang plano ang pagpadaku sa ilang planta aron makaalagad sa mas daghan pang maglulubi, makahatag og mas daghang supply sa VCO alang sa mga Bol-anon ug panginabuhian sa dugang nilang mga trabahante pohon.

Sama sa Buon Pastore o maayong magbalantay, ang kooperatiba sa Loboc, nangandoy nga makatabang sa ilang katawhan aron mahiusa sa tumong nga magtrabaho alang sa kabulahanan usab sa katilingban. (rahc/PIA-7/Bohol)

By Bohol Island News

Your reliable source of news and content in the island and the rest of Central Visayas and Mindanao.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.